9 تلاش در راه حقّانيّت آنچه تاكنون بحث شد ، مرحلهء اول و اساسى تاريخ تكوين تشيّع را در اسلام كامل مىكند . در اين دوره جهت‌گيرىها مشخص‌تر شدند ، روند فكرى به خوبى تعريف گرديد و آرمان تربيتى و اصول اعتقادات مذهبى روشن شد كه با توجّه به آنها به آسانى مىتوان تفسير تشيّع را از اسلام درك كرد . حتّى در اين مرحله نخست هم هر كس مىتواند تفاوت اساسى ميان تشيّع و بقيهء جامعه را تميز دهد . شيعيان مدت زمانى اعتقاد به رهبرى جامعه از سوى كسانى كه قدرت خود را بطور مستقيم از شخص پيامبر بدست آورند و بدين وسيله از قداست الهى برخوردار گرديدند ، پذيرفتند . ديگران قدرت رهبرى جامعه را به طور كلى در جامعه نهادند و از اين رو معتقد به انتخاب رهبر شدند . با وجود اين ، شهادت حسين ( ع ) تشيّع را وارد مرحله دوم تاريخى خود كرد . درحالىكه اصل اساسى رهبرى در تشيّع همچنان پابرجا بود ، ليكن اختلاف نظرهايى در مورد معيارهاى ويژه گزينش رهبر الهى بروز كرد كه منجر به ايجاد انشعاب در ميان شيعيان گرديد . مطالعهء تاريخ مذاهب نشان مىدهد كه پديده‌اى عمومى بر همه مذاهب